Een belangrijke katalysator voor de Nederlandse cassettecultuur was De Radiola Improvisatie Salon: een VPRO-radioprogramma van Fluxus kunstenaar Willem de Ridder. Tussen november 1978 en september 1984 nodigde hij zijn toehoorders uit om cassettes in te sturen met muziek en improvisaties. De ingezonden tapes werden vooraf niet beluisterd. Het radiopubliek kon horen dat De Ridder de post live in de uitzending opende en ongehoord afspeelde! Elke vorm van selectie, censuur of persoonlijke smaak was dus uitgesloten. Hij snapte – lang voordat Facebook en Tik Tok dat principe begonnen te exploiteren – dat het aanbieden van een platform creativiteit uitlokt. De scheidslijn tussen muziekconsument en -producent werd er nog meer door vervaagd.
Inzendingen: Salon Tapes
Er zijn circa 120 uitzendingen van De Radiola Improvisatie Salon geweest. Veelal werden deze uitzendingen muzikaal gevuld met ingezonden cassettes van huiskamercomponisten uit heel Nederland. Willem hield een boek bij, waarin hij de inzendingen noteerde: maar liefst 1.000 cassettes van meer dan 600 zelftapers. Het boek genaamd “Salon Tapes” is het beste te bekijken op een desktop computer via deze link en in het boek kun je ook de 196 cassettes luisteren die weer zijn teruggevonden.
Uitzendingen
De eerste – maandelijkse – uitzendingen, zondagmiddag op Hilversum 4, duurden twee uur. Het programma was in de begintijd vooral gericht op het aanbieden van muziek, die mensen dan – aangevuld met een eigen improvisatie – moesten opnemen (“Zitten jullie klaar?”). Maar de improvisaties die vervolgens werden opgestuurd, maakten meer en meer plaats voor eigen producties.
Op 23 oktober 1981 verplaatste De Radiola Improvisatie Salon naar Hilversum 3; voor een wekelijks half uur op de vrijdag, tussen 22:00 en 22:30. Dit noemde Willem “De Kleine Salon”. Eens per maand bleef Hilversum 4 het honk voor 2 tot 4 uur durende live uitzendingen (“De Grote Salon”), die werden uitgezonden vanuit landgoed Queekhoven (Breukelen).
Nadat de Radiola Improvisatie Salon stopte, zond Willem tussen november 1984 en 1985 het programma Self Tapers uit, dat uiteindelijk overging in Audio Art. Het volledige Radiola-uitzendschema is hier te vinden. Helaas zijn er bij Beeld en Geluid maar zes uitzendingen bewaard gebleven; wij willen dan ook iedereen vragen om op zoek te gaan naar cassettebandjes met opnames!
Cassettecultuur op vinyl!
Het platenlabel Dead Mind Records heeft in 2025 een fantastisch mooie verzamelelpee gemaakt van 18 inzendingen. De elpee is hier te kopen en op Bandcamp voor te beluisteren. Concertzender heeft er ook een podcast aan gewijd.
Heb jij uitzendingen van De Radiola Improvisatie Salon bewaard? Was jij een zelftaper en heb je een verhaal te vertellen? Of heb je cassettes waar je niets meer mee doet en die liggen te verstoffen? Neem contact op! Wij zorgen ervoor dat deze tapes en opnames goed worden bewaard en hun verdiende plekje krijgen in de muziekgeschiedenis.