Da Kluet, Da Klute

In de avond van 29 januari 1987 wordt Da Klute getroffen door een drama. Hun bassist Con Wijnen verschijnt niet op de repetitie en de volgende dag is duidelijk dat hun vriend is overleden.

An empty room. Darkness all around. Can ’t hear a single sound. This place is dying. An empty view. No smile upon your face. I know I lost this race. I can’t help crying. I’m caught between four walls. In this room I can’t stop dying, dying.

De muziek van Da Klute grijpt je bij de keel, door de wanhoop die broer Jan bezingt en de schaduw die over de band is komen te hangen. Geen wonder dat fans van het darkwave-genre wereldwijd jagen op de paar honderd platen die ooit van hun mini-album zijn geperst.

---

Ergens in 2016 vond ik twee demotapes van Da Kluet: de bandnaam die Da Klute meestal gebruikte. Een jaar later – februari 2017 – kwam ik gitarist Jan Bergman op het spoor. Vraag me niet waarom ik hem pas in 2023 interviewde en zijn verhaal daarna nog drie jaar liet liggen. Kiest een verhaal z’n eigen moment om naar buiten te treden? De timing is in ieder geval perfect, want Excelsior en Top Hole hebben net een volwaardige elpee van de band uitgebracht. Een beter moment om stil te staan bij hun muziek had er niet kunnen zijn.

Maar luister eerst eens aandachtig naar het aangrijpende Empty Room, dat Con Wijnen schreef.

De eerste akkoorden

Jan Bergman (1952) vertelt over de eerste akkoorden met z’n vrienden, eind jaren ’70, in Esch: een dorpje tegen Boxtel aan. 

“Schuin tegenover mijn ouderlijk huis woonde het gezin Wijnen. De oudste twee kinderen – jongens – waren erg geïnteresseerd in muziek. Zij wisten dat ik gitaar speelde en ze kwamen regelmatig ff buurten. Met een vraag, of om een plaat te lenen. Ze waren een paar jaar jonger en vonden mij, denk ik, wel interessant – zoals een grote broer. Jan zat op drumles en Con vroeg mij op een gegeven moment of ik hem een paar akkoorden kon leren. 

Con besloot een basgitaar te kopen, net nadat Jan een drumstel in huis had weten te loodsen. Zo zijn we begonnen. Een andere jongen uit Esch, Cees van Gerven, haakte als tweede gitarist aan. Hij studeerde nog en had geen geld voor een gitaar, dus maakte hij er zelf een: van hout, met fretjes van fietsspaken. Een versterker? Daar gebruikte hij een oude Philips radio voor. Als we repeteerden kwam hij met z’n zelfgemaakte plank onder de ene en de radio onder de andere arm aanzetten. Ik zie het nog voor me!

We speelden instrumentale muziekstukjes, zoals we die van Focus kenden.”

De eerste band: Oxtale

Jan ging ‘uit huis’, maar bleef in Esch wonen. “M’n buurman – hoofd van de Burger Bescherming – had met deze BB een ruimte in een gemeenteloods, die wij ook mochten gebruiken als oefenruimte. Heerlijk! We konden er onze spullen tussen de brancards laten staan en niemand had last van ons. Cons vriendin kwam meestal koffie brengen en na afloop dronken we altijd bier bij iemand. Dan discussieerden we daar tot in de late uurtjes over muziek en twistten we over smaak. Onze inspiratie was de symfonische rock, die toen erg in was en we noemden ons Oxtale.

Ik werkte als leerkracht en een bevriende leraar tipte mij dat een nieuwe, jonge collega van hem dwarsfluit speelde: een Jethro Tull fan. Laat ‘m maar een keer langskomen! En zo ontmoetten wij Jos Vervoort. Het klikte! We kochten een kleine synthesizer, zoals die destijds in omloop kwamen, omdat je immers niet de hele tijd dwarsfluit wil horen.

We maakten gewoon muziek, zonder al te veel pretentie. Zelfs niet met de bedoeling veel op te treden. Wel organiseerden we elk jaar rond de kerst een optreden in Esch, waarmee we genoeg vrienden en vriendinnen wisten te trekken. Altijd volle bak! Zo hadden we wél iets om naar toe te werken.

Maar op een gegeven moment moest Cees in dienst. Dan ben je soms weken intern en kun je doordeweeks niet repeteren. Jos had een gitaar spelende zwager: Misschien wil hij wel? Adrie van Osch is zo anderhalf jaar voor Cees ingevallen. Hij was een aardige vent en speelde fantastisch. Linkshandig, met de gitaar op z’n kop. De dikke snaren onder. Het zag er niet uit, hoe hij z’n vingers zette – maar het werkte wel! Toen Cees terugkwam uit dienst, hoefden we niet lang te dubben en kon hij blijven. Zo werden we een zestal.”

Naar Drenthe

Hoewel ze volgens Jan weinig ambitieus waren, schreef Oxtale zich wel in voor een bandwedstrijd van Muziek Expres. Elke regio kende zijn eigen voorrondes, maar de organisatie had blijkbaar geen idee waar Esch lag, want ze werden ingedeeld in Drenthe en moesten op wereldreis naar Barger-Oosterveld, vlakbij Emmen. Ze wisten maar mooi een touringcar vol fans en bier te regelen en de fanatieke supporters probeerden op 12 april 1980 zelfs opzichtig de jury te beïnvloeden. Dat werkte averechts. Gewonnen werd er niet, maar dit was precies waar de band voor stond: vriendschap en muziek! Het maakte wel wat los bij de jongens. Jan: “We wilden de boer op, zijn op 20 september 1980 de Crossroads Studio (Oss) ingegaan en hebben een singletje laten drukken. Dat sloeg wel aan in Esch.”

Maar ondertussen begon de tijdsgeest te veranderen. Het symfonische ging eruit en de new wave spoelde aan. “Ook wij voelden de frisse wind. The Nits, Joe Jackson en Talk Talk; wij vonden het schitterend!”

S: de nieuwe bandnaam

Da Kluet

“We dachten met die ene S op te vallen. Maar als we met andere bands op een festivalposter stonden, was het tegendeel waar. Juist toen we wat bekender werden, konden we er ineens niks meer mee.”

Rond 1982 werd een nieuwe naam gevonden in Da Kluet en trekken ze de aandacht van Peter Clement, die bands aan het spotten was voor KRO’s Rock Tempel. Dat de bandleden beetje bij beetje meer ambitie krijgen blijkt wel uit dat verhaal.

Jan: “We hadden een optreden in Doornroosje in Nijmegen, een soort groepenpresentatie waar ook Peter Clement zou komen kijken. Voor ons dus een belangrijk optreden. Maar we speelden pas laat en het programma liep dramatisch uit doordat er in het begin eindeloos werd omgebouwd en gesoundcheckt.”

Kortsluiting

“Toen wij eindelijk begonnen, was er acuut tijdgebrek. Na twee nummers stond de organisator voor het podium: we mochten nog maar één nummer doen. Ik zei tegen de band: Dat doen we niet, we spelen gewoon door. Toen hij merkte dat we niet zouden stoppen, liep hij naar de stoppenkast en draaide de stroom van de PA eruit. Even later zette hij die weer aan, waardoor de versterkers een enorme klap kregen. Dat was voor onze geluidsman de druppel: woedend ging hij, voor het oog van het hele publiek, achter de organisator aan om hem een klap te verkopen.

Niemand had het gemist – ook Peter Clement niet. We kregen extra applaus en hij vond ons een lekker eigenwijs bandje. De KRO-opname was in de pocket.”

Drankgelag

“We hadden werk, best veel optredens en daardoor altijd wel geld in de pot. Via via kwamen we in contact met Alex Roelofs, de bassist van The Nits. Hij kwam met het idee om naar de Arnold Mühren Studio in Volendam te gaan. We wilden daar een singletje opnemen, maar de opnames vielen wat tegen. Uiteindelijk kwam er dus niets van terecht. Terwijl, als ik die nummers nu terughoor, ze eigenlijk heel erg goed waren.

Vanuit Volendam moesten we rechtstreeks door naar Uden. Daar, in De Pul, werden op 30 januari 1983 de bewuste opnames gemaakt voor Rock Tempel. Dat verliep niet helemaal vlekkeloos, want we waren vooral met de studio-opnames bezig geweest. Bovendien had het logeerhuisje bij Arnold Mühren een uitstekend drankassortiment, waardoor we nauwelijks aan slapen waren toegekomen.

Gelukkig werd niet alles uitgezonden. Op de radio kwam uiteindelijk slechts een selectie van twee of drie nummers, met een interview erbij.”

Studiotijd Da Kluet

Meer studio-opnames volgden. Op 1 juli 1984 bracht het de band naar Amsterdam, naar de studio van Stichting Popmuziek Nederland. Daar namen ze Lost en Worth Living op, die toen als demo werden uitgebracht. Een klein jaar later, op 29 mei 1985, stonden ze in VARA studio 5, opnieuw met Worth Living en het mooie Golden Years.

Hoewel de band tegenwoordig het label darkwave krijgt opgespeld, noemde Jan het toentertijd gewoon melancholische new wave. En Worth Living moest – net als It’s My Life van Talk Talk – ook dansbaar zijn.

Wat echt opvalt is dat de nummers van de vriendengroep met elke sessie beter worden. De band stond – zoals dat heet – op het punt van doorbreken, maar Jan Bergman vertelt dat er daarvoor nog wel iets in de line-up moest veranderen. 

Eigenwijze line-up

Jan: “Bij een liveoptreden is het nu eenmaal niet zo’n succes als de leadzanger ook drummer is. Jan Wijnen zat verstopt achter een stel bekkens en standaards. Daar moesten we iets op verzinnen. Net in die tijd kwamen de eerste elektronische drums op de markt – een uitkomst. We vroegen Pieter van de Langenberg, een bevriende bassist, om bij de band te komen en staand de elektronische drums te bespelen: met de ene hand de bassdrum, met de andere de snare. Jan kon daardoor naar de voorkant van het podium verhuizen en daar, staand achter een hi-hat en een paar toms, zingen. Het was een bijzonder gezicht: geen echt drumstel, maar wel vier handen die drumden – zonder voetenwerk.

Die eigenwijze opstelling zorgde natuurlijk wel eens voor gedoe, vooral voor geluidsmannen. Zoals bij de halve finale van de Grote Prijs van Nederland, in De Vereeniging in Nijmegen. Met het snelle wisselen tussen bands was onze opstelling een ramp om op te bouwen. De volgorde van optreden moest officieel en eerlijk worden bepaald. Alle bandnamen gingen op losse briefjes in een grote beker, en presentator Jan Rot trok ze er één voor één uit. Maar achter de schermen hadden de geluidsmannen een kleine ingreep gedaan. Voor hun eigen gemak wilden ze dat wij als eerste speelden. Daarom hadden ze twee nietjes in het briefje van Da Klute gezet, zodat Jan Rot dat papiertje meteen zou herkennen en als eerste uit de beker zou vissen. Zo stonden wij als eerste band van de avond op het podium. Alles gebeurde stiekem; zelfs wij wisten niet dat het zo was bekonkeld.”

Hoogtepunten van Da Kluet

Desgevraagd noemt Jan deze tijd het hoogtepunt van de band. “De Grote Prijs van Nederland – ook al vond de jury dat we Simple Minds imiteerden, Sneeuwpop en één van de eerste edities van Paaspop, in maart 1986.” Toch ontbrak het nog steeds aan dat ene om hun droom echt waar te maken: het platencontract.

Met de komst van ‘echte drummer’ Ferry Zonneveld, vier nummers met absolute hitpotentie en nieuwe studio-opnames om dat mee te bewijzen (Energy Studio, augustus 1986), leek dat nog slechts een kwestie van tijd. Tenminste… dat dachten ze.

Con Wijnen

“Con (1956) en zijn vrouw hadden samen een mooi vrijstaand huis gebouwd, met een repetitieruimte erin. Daar repeteerden wij. Con was een bezeten muzikant. Hij zei vaak dat hij niet oud hoefde te worden, als hij maar muziek kon maken. Dat was alles voor hem. Maar toen de politie ons het verdrietige bericht kwam vertellen, gaf dat geen troost.”

Da Kluet wordt Da Klute

Jan vervolgd: “Na die dag, 30 januari, de weken en maanden daarop, drong het besef bij ons pas goed door dat we eigenlijk nog niks naar onze zin hadden uitgebracht. Dat wrong. We besloten ter nagedachtenis aan Con alsnog een statement te maken en een mini-elpee uit te brengen, als Da Klute. Het Top Hole-label van Jos Haijer hielp ons onze wens waar te maken. De helft van de platen hebben we zelf betaald en afgenomen; het andere deel heeft hij verspreid. Aan promotie hebben we niet gedaan. We zagen A Lot Of Memories als een afsluiting van een mooi, maar droevig boek.”

En toen?

“Een jaar later begon het toch weer te borrelen. Zullen we weer eens wat gaan doen? Hoe staan we erin? We besloten een nieuwe band op te zetten. Ik vroeg als eerste Tejo van de Nieuwenhuyzen – een geweldige gitarist die al jaren niet meer in een band had gespeeld. Omdat we Jan Wijnen niet meer achter de drums wilden, gingen we op zoek naar een andere drummer. Zo kwamen we bij Joris Cijfers, die wel wilde op voorwaarde dat zijn broer René – een heel goede bassist – ook mee mocht doen.

We probeerden wat namen, want Da Kluet of Da Klute wilden we niet meer zijn. The Scream gebruikten we even en Tulsa Rag overwogen we ook nog, maar dat klonk ons te veel als country. Na een avond drinken werd het uiteindelijk Go Rome, omdat ik toen op de Romeinseberg woonde.”

Go Rome

“Toen de line-up van Go Rome eenmaal stond trokken we naar de studio van Ron Konings in Vrouwenpolder, Zeeland. Ron had daar een boerderijtje aan de voet van een dijk met een pad door de duinen naar het strand. Op zolder zat de studio én een paar slaapplaatsen. Zijn vrouw kon geweldig koken, dus zeker in de zomer was het daar goed toeven. Juli 1989 namen we er onze nummers op. Peter Clement was erbij als producer, Ron Konings als technicus. Peter nam een cassette met de ruwe opnames mee naar huis om zich voor te bereiden op de eindmix een paar weken later. Alleen verscheen hij op de dag van de mix niet; door drukte was hij simpelweg vergeten naar Zeeland te komen. Uiteindelijk hebben we het grootste deel van de mix dus zelf gedaan. De opnames belandden op een zelf uitgebrachte EP.

De twee jonge honden René en Joris, brachten veel dynamiek en ons zelfs weer langs de Grote Prijs van Nederland. Maar na een jaar of twee wilden de broers commercieel gaan en hun geld verdienen met muziek. Dat is ze gelukt: met One Two Trio deden ze het goed als feestband, met een Top 40-hit, radio, tv en ze bestaan nog steeds. Leuke gasten.”

Golden Years

“Na Go Rome begonnen Tejo, Jos, Adri en ik – zonder Jan – een coverband: Get Back. In de zomers van de jaren negentig huurden we een touringcar met chauffeur, namen vrouw en kinderen mee en speelden op vele campings in Frankrijk. Wat hebben we daar mooie vakanties gehad. Het typeert onze vriendengroep. Net als vroeger bij Oxtale werd ook Go Rome in de loop der jaren steeds meer een manier van leven: muziek maken met vrienden, zonder gedoe.

Na de eeuwwisseling begonnen mijn vrouw Phyan en ik een pannenkoekenhuis met een winkeltje vol streekproducten. Dat was geweldig om te doen. Totdat zij ziek werd. Vijf jaar later overleed ze, in 2006, pas 48 jaar oud.

De horeca had me inmiddels wel te pakken en op mijn 62ste begon ik in Boxtel, tegenover het station, een klein kunstcafé. Dat heb ik inmiddels verkocht. Nu heb ik weer meer tijd voor mezelf; onder andere voor muziek maken, want dat doe ik natuurlijk nog altijd. Met Holy Smoke, samen met Adrie van Osch, repeteren we ’s avonds; met Byrds on the Wind overdag”. En Jan organiseert ook nog het jaarlijkse muziekevenement, waar de herinneringen aan de mooie tijden met Da Klute nooit ver weg zijn.

Worth Living

“Ik had nog een kind, maar voor Con was muziek maken zijn leven. Daar draaide alles om.“

Jan gaf mij deze woorden om het drama rondom Cons’ overlijden een plekje te geven. Ik snap dat, maar ik hoor en voel vooral de vriendschap en liefde voor muziek in alles wat Jan mij heeft verteld. Ook hij ademt muziek.

Got a lot of memories, full of tears

Seen good and bad, had golden years

---

Van het mini-album A Lot Of Memories zijn hooguit vijfhonderd exemplaren geperst – misschien zelfs maar tweehonderdvijftig, maar dankzij het internet is de muziek inmiddels over de hele wereld verspreid. De fysieke plaat is een echt collectors item. Er is onlangs € 175 voor de plaat betaald, waarschijnlijk door één van de vele Spaanse, Italiaanse of Griekse fans.

In 2022 wakkerde het Griekse Geheimnis Music Productions de belangstelling voor Da Kluet/ Da Klute opnieuw aan door Empty Room op een verzamel-elpee te zetten. Daarop ontstond het idee om – tegelijk met het verschijnen van Josh Haijers’ boek 46 jaar Top Hole – een volwaardige plaat samen te stellen met bekende en onuitgebrachte nummers van S, Da Kluet, Da Klute en Go Rome. 

Wout de Kruif verzorgde de mastering en Josh sloot met Excelsior een mooie deal om de wereldwijde honger naar melancholische new wave te stillen. Na veertig jaar later klinkt de muziek van Da Klute nog altijd. Een mooier eerbetoon aan Con is nauwelijks denkbaar.

---

De nummers in dit artikel zijn zo gekozen dat er op de nieuwe elpee nog genoeg te ontdekken overblijft. Alleen al het nummer “Reach Out” van Go Rome, geschreven door Jan Wijnen, is de aanschaf van het album dubbel en dwars waard en wou ik hier daarom niet laten horen.

---

Marco van Dalfsen wou archeoloog worden, maar dat liep allemaal wat anders. Lees hier meer over de drijfveren van de schrijver van het verhaal over Da Kluet/ Da Klute of volg Diggin’ Demos op Facebook.

Heb jij thuis demo’s⁽¹⁾, die liggen te verstoffen en waar je niets meer mee doet? Of heb je zelf een demo gemaakt? Je kunt ze doneren of verkopen aan het demoarchief. Ik zal ervoor zorgen dat jouw demotapes goed worden bewaard en hun verdiende plekje krijgen in de muziekgeschiedenis.